Πνευματικά Κείμενα

Οἱ τρεῖς Ἱεράρχες στὸ ἀπολυτίκιό των ἐξυμνοῦνται ὡς οἱ μέγιστοι φωστῆρες, οἱ μελίρρυτοι ποταμοὶ τῆς σοφίας, ποὺ φώτισαν τὴν οἰκουμένη, ποὺ ὑπῆρξαν φωτεινὰ παραδείγματα ἀνθρώπων ποὺ ἐνσάρκωσαν τὴν τελειότητα σὲ ὁποιοδήποτε στάδιο τῆς ζωῆς - σπουδαστές, ἐπιστήμονες, κοινωνικοὶ ἐργάτες, κληρικοὶ- καὶ ποὺ εἶχαν συνειδητοποιήσει καὶ διακηρύξει τὴν ἀνάγκη τῆς παράλληλης διανοητικῆς μόρφωσης καὶ τῆς ἠθικῆς καλλιέργειας, καθ’ ὅτι διαφορετικά, ἀργὰ ἢ γρήγορα, ἡ ψυχὴ ἐρημώνεται καὶ ἀκολουθεῖ ἡ κατάπτωση καὶ ἡ παρακμή, (βλέπε «περὶ κενοδοξίας» καὶ «ὅπως δεῖ τοὺς γονέας ἀνατρέφειν τὰ τέκνα» τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου), γι’ αὐτὸ ὅποιος ἐπιχειρεῖ νὰ μιλήσει γιά τούς Ἱεράρχες μπροστά σὲ μεγάλες δυσκολίες, ὄχι γιὰ τὸ τί πρέπει νὰ πεῖ, ἀλλὰ γιὰ τὸ τί θά μποροῦσε νὰ παραλείψει, ἀπὸ μιὰ ζωὴ τόσο πολύπλευρη καί τόσο πλούσια σὲ δραστηριότητα.
Δὲν ἦταν ὅμως μόνο της σοφίας καὶ τῆς ἐπιστήμης θεράποντες, ἀλλὰ καὶ ἀκούραστοι ἐργάτες τῆς ἀγάπης. Ὁ καθένας ἔχει στὸ ἐνεργητικό του καὶ ἕνα τεράστιο κοινωνικὸ ἔργο, ποὺ ἀποτελεῖται ἀπὸ συστάδα εὐαγῶν ἱδρυμάτων, ὡς τὴ γνωστὴ Βασιλειάδα.
Ἀνάμεσα στὴ δίνη τῶν κοσμοϊστορικῶν καταστροφικῶν ἐναλλαγῶν, ἀνάμεσα σε κοινωνικές, πολιτικές, οἰκονομικὲς καὶ ἰδεολογικὲς ἀνακατατάξεις, ἀνάμεσα στὴ φθορὰ τῶν πάντων, ζωηρὴ καὶ παρήγορη ἐξακολουθεῖ νὰ ἀκούγεται σ' ὅλο τὸν κόσμο ἡ φωνὴ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, μὲ διαχρονικὴ ἀξία, σὲ κάθε ἐποχὴ καὶ ἰδιαίτερα στὸ σύγχρονο κόσμο.

Σ' ἕνα κόσμο ποὺ εἶναι περισσότερο ἀπὸ προφανὲς ὅτι παραπαίει, ποὺ ἀπαρνιέται τὶς ἀξίες καὶ ἐγκολπώνεται τὴν ἁμαρτία, ποὺ κινεῖται ἀνάμεσα στὴ νουθεσία ποὺ ἀπορρίπτει, καὶ στὴν ἔνοχη σιωπὴ πού προκρίνει, ἀνάμεσα στὶς εὐλογημένες εὐθύνες, καὶ τὸν κόπο ποὺ παραμελεῖ, καὶ στὴν ἀδιαφορία, τὴν ἀμέλεια καὶ τὴν ἀναπαυτικὴ ζωὴ ποὺ προτιμᾶ·
Οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες προβάλλοντας τὶς ἀναλοίωτες ἀξίες τῆς ἀγάπης τῆς εἰλικρίνειας, τῆς συναλληλίας καὶ τῆς ἀνδρείας, ἀλλὰ καὶ τῆς ἄσκησης καὶ τῆς ἐγκράτειας μὲ λόγο σαφῆ καὶ καθαρό, ἀλλὰ καὶ μὲ βίο ποὺ συμπορευόταν μὲ τὴ διδασκαλία τους, ἀποτελοῦν πρότυπα αἰώνια καὶ παραδείγματα ἀξεπέραστα, ἰδιαίτερα γιὰ τοὺς σημερινοὺς δασκάλους καὶ γονεῖς, ὄχι ὡς ἐπιτιμητές, ἀλλὰ ὡς συνοδοιπόροι καὶ συμβοηθοί.

Ἡ παιδεία κατὰ τοὺς Τρεῖς Ἱεράρχες δὲν εἶναι πολυμάθεια, δὲν εἶναι μετάδοση ξηρῶν γνώσεων, ὅπως κάνουμε ἐμεῖς σήμερα, ἀλλὰ ἀφύπνιση ἔμπνευση, εὐλάβεια, φιλοτιμία καὶ θεῖος ἔρωτας.
Σκοπὸς τῆς παιδείας κατὰ τοὺς Τρεῖς Ἱεράρχες εἶναι νὰ πλάσουμε δυνατοὺς καὶ αἰσιόδοξους χαρακτῆρες, μὲ γενναία φρόνηση καὶ ἀνδρεία μπροστὰ στοὺς κινδύνους καὶ τὶς θλίψεις τῆς ζωῆς, μὲ σταθερὴ καὶ διαρκῇ ἀγωνιστικότητα, ὥστε νὰ μὴν λυγίζουμε μπροστὰ στὶς δυσκολίες καὶ τὶς δυσμενεῖς συνθῆκες τῆς βιοπάλης.
Σκοπὸς λοιπόν διὰ τῆς παιδείας εἶναι νὰ δώσουμε φτερὰ στὶς ψυχὲς τῶν παιδιῶν. Νὰ δώσουμε προτεραιότητα στὴν ἐλπίδα καὶ στὴν χαρὰ, στὶς ψυχικὲς ἀξίες, στὰ πνευματικὰ χαρίσματα, στὸν ἐσωτερικὸ πλοῦτο, στὴν κατανόηση ὅτι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι εἴμαστε παιδιὰ τοῦ Θεοῦ, πλασμένοι ἴσοι μεταξύ μας.

Ὁ Μέγας Βασίλειος βροντοφωνεῖ τὴν ἰσονομίαν τῆς φύσεως καὶ τὸ «ἀγαπᾶν» καὶ τὸ «ἰσόνομον». Ὁ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ἐπιμένει «ὅτι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ ζοῦν ὁ ἕνας γιὰ τὸν ἄλλον καὶ ὅλοι γιὰ ὅλους».
Συνιστοῦν, καὶ μὲ τὸ λόγο τους καὶ μὲ τὸ παράδειγμά τους, οἱ νέοι νὰ ἀποφεύγουν τὶς ἀκρότητες καὶ τὶς ὑπερβολὲς στὴ ζωή τους, νὰ ἀκολουθοῦν τὴ μέση ὁδό, γιὰ νὰ μὴν παρεκτρέπονται, καὶ νὰ θέτουν σκοπὸ τὴν ἀπόκτηση καλῶν συνηθειῶν ἀπὸ μικρὴ ἡλικία καὶ νὰ ἀσκοῦνται στὴν ἀρετή, προκειμένου νὰ ἀποκτήσουν φωτεινὴ καὶ διαυγῆ διάνοια, ἰσχυρὴ καὶ ἀγαθὴ βούληση, φιλάνθρωπα καὶ εὐγενῆ αἰσθήματα.

Ἡ πίστις εἰς τὸν Θεόν, ἡ ἀπότιση τιμῆς στὰ πρόσωπα τῶν ἁγίων καὶ ἐν προκειμένῳ στὰ πρόσωπα τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, καὶ ἡ ἀναφορὰ στὸ πολύπλευρο ἔργο των, ἔχει ξεχωριστὴ σημασία ἰδιαίτερα γιὰ τὴν ἐποχή μας καὶ τὸ σύγχρονο ἄνθρωπο, ποὺ παραπαίει σὲ μιὰ τρομερὴ σύγχυση καὶ ἀνασφάλεια, παρὰ τὰ καταπληκτικὰ ὁμολογουμένως ἐπιτεύγματα τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς τεχνολογίας, καὶ νιώθει δυστυχὴς καὶ ἐγκλωβισμένος σ᾿ ἕνα κόσμο ποὺ τείνει νὰ ἀποκτηνώσει πλήρως τὸ ἀνθρώπινο πρόσωπο, χαμένος μέσα σ' ἕνα λαβύρινθο θεωριῶν καὶ ἰδεολογικῶν ἀντιθέσεων, βομβαρδιζόμενος ἀπὸ μιὰ πρωτοφανῆ καὶ ἐμπαθῆ πολεμικὴ ἐναντίον παντὸς πνευματικοῦ ἀγῶνα, κυριευμένος ἀπὸ τὴν καταναλωτικὴ ὑστερία καὶ ἀποχαύνωση, βυθισμένος στὸν ἄκρατο εὐδαιμονισμό του, πνιγμένος ἀπὸ τὸ αἴσθημα τῆς μοναξιᾶς, τῆς ἀνασφάλειας καὶ τῆς φυγῆς ἀπὸ τὴν πραγματικότητα.

Ἑπομένως, σήμερα ὅλοι μας, περισσότερο ἴσως ἀπὸ κάθε ἄλλη φορᾷ, χρειαζόμαστε τὴν πυξίδα ποὺ θὰ μᾶς προσανατολίζει σωστὰ στὶς ἐπιλογές μας καὶ στὴν πορεία τῆς ζωῆς μας.
Εἶναι ἀνάγκη γιὰ ἕνα μήνυμα ἐλπίδας, ποὺ θὰ μεταμορφώσει τὴ ζωή μας καὶ θὰ μᾶς ὁδηγήσει στὴν ὑπαρξιακή μας πληρότητα, σ’ αὐτὸ γιά τὸ ὁποῖο εἴμεθα πλασμένοι, «κατ’ εἰκόνα Θεοῦ, Θεοὶ κατὰ Χάριν», ἄρχοντες τῆς ὅλης δημιουργίας καὶ ὄχι καταχραστές της, δυνάστες καὶ καταστροφεῖς της.

 

Διασκευὴ ἀπὸ σχετικὰ κείμενα ὑπό τοῦ π. Γεωργίου Καλαντζῆ