Πνευματικά Κείμενα

Ἡ ἀναζήτησις τῆς ἀνάπαυσης μέσα στό μόχθο καί στή σιωπή τῆς ἡσυχίας.

Ἡ νοσταλγία τοῦ Παραδείσου, τήν ὁποία καί ὁ Μπερδιάγιεφ ὑπογραμμίζει, συμπυκνώνεται σήμερα (στήν κοσμική της διαστροφή) σέ μιά ψυχική ροπή πρός τήν ἀμεριμνησία, τή νωχέλεια, τήν ἀνάπαυση τοῦ σώματος καί τοῦ νοῦ.
Ἡ οἰκονομικὴ κρίσις καὶ ἡ τεχνολογικὴ πρόοδος τοῦ αἰῶνα μας, μέ τίς ἐξωφρενικές τεχνολογικές κατακτήσεις, πού ἀποσκοποῦν καί ἐν πολλοῖς ἐξυπηρετοῦν τήν ἐξασφάλιση ὅλο καί τελειωτέρων ἀνέσεων, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀνεργία καὶ ἡ ἀνέχεια, διαμορφώνουν παραδόξως τή ζωή τοῦ ἀνθρώπου, ὥστε νὰ ἐντείνουν συνεχῶς τήν δίψα του γιά ἄνεση καί ἀνάπαυση καὶ κατορθώνουν νά περιορίσουν πολλές ἀναγκαῖες ἐργασίες του στήν ἁπλῆ πίεση ἑνός διακόπτη ἤ ἑνός ἠλεκτρικοῦ πλήκτρου ἀποστερώντάς του τήν χαρά τῆς δημιουργίας μέ τό νά ἐμπιστεύεται τίς προσδοκίες καί τίς κρυφές ἀγωνίες του γιά χαρά, ἀνάπαυση καί ἄνεση, ἀντί εἰς τόν Θεόν καί τόν ἑαυτόν του, σέ μερικά θαυματουργικά κουμπιά ἢ σὲ κάποια ἀνύπαρκτα ἀναπτυξιακὰ προγράμματα.
Ὁ σωματικός καί ψυχικός κόπος καί μόχθος φαίνεται σάν μιά ἀδικαιολόγητη ἀδικία τῆς φύσεως, σάν μιά προσβολή τῆς «ἀριστοκρατικῆς» του ὑποστάσεως.
Ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος μὲ τὸ νὰ θέλει νά τρυγᾶ τίς εὐχάριστες μόνο ἐμπειρίες τῆς ζωῆς, δὲν μπορεῖ νά βιώσῃ τὴν πραγματική χαρά, τή «δυστυχία» μιᾶς ἐξαντλητικῆς δοκιμασίας ἤ κάποιου ἐναγκαλισμοῦ μέ τόν σωματικό καί ψυχικό κόπο.
Ἐπίσης, ἡ τεχνολογική πρόοδος τοῦ αἰῶνα μας ἀναπτύσσεται ἀναπόφευκτα «τῇ συνοδείᾳ» συνήθως ... κακόηχων «μουσικῶν μορφωμάτων», ὥστε ὁ θόρυβος νὰ ἀποβαίνει ἕνα πληθωρικό στοιχεῖο τῆς σύγχρονης ζωῆς, ἀφοῦ ἡ ψυχή τῆς τεχνολογικῆς προόδου εἶναι ἡ μηχανή.
Ἐξ ἄλλου ὁ ἐπιταχυνόμενος συνεχῶς ρυθμός τῆς προόδου αὐτῆς, μέ αὐτονόητη συντροφιά τό ἄγχος καί τίς ἄλλες ἀνησυχίες τῆς καθημερινῆς ζωῆς, συνεργεῖ σέ μιά ἀκατάσχετη φλυαρία τοῦ συγχρόνου βίου.
Τό ραδιόφωνο, ἡ τηλεόραση, τό τηλέφωνο, τά ἄλλα θεάματα, ὡς καί τά πάσης φύσεως ἔντυπα καί λοιπά μέσα ἐπικοινωνίας καί ψυχαγωγίας, μέ κορυφαία περίπτωση τό διαδίκτυο (internet), δημιουργοῦν περιβάλλον φλυαρίας, μέσα στό ὁποῖο καταπονεῖται ἀνελέητα ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος.
Ἔτσι, ὁ θόρυβος καὶ ὁ πληθωρισμὸς τῶν πληροφοριῶν ἔχουν ἀναγνωρισθῇ ἀπό καιρό σάν βασική αἰτία τοῦ ἐκνευρισμοῦ καί τῆς ψυχικῆς διαταραχῆς, καθ’ ὅτι φαίνεται πώς βλάπτουν θανάσιμα τό βάθος τῆς ἀνθρωπίνης προσωπικότητος.
Ἡ προσοχή τοῦ νοῦ κρατεῖται ἐπί πολύ χρόνο αἰχμαλωτισμένη ἀπό τήν ἐξωτερικότητα καί ὁ ἄνθρωπος στερεῖται τῆς δυνατότητος νά ἀνανεώνεται καί νά ἀναβαπτίζεται στό ψυχολογικό καί πνευματικό βαπτιστήριον τῆς ἐσωτερικότητος, τοῦ «ἐν ἡσυχίᾳ καί ἐν σιωπῇ» βιωματικά τελεσιουργοῦντος μυστηρίου· τῆς μυστικῆς ἐπικοινωνίας μέ τόν Θεόν, μὲ τόν ἑαυτό του, τοὺς συνανθρώπους του, ἀκόμη καὶ μὲ τὴν ὀμορφιὰ τῆς κτίσεως.
Ἔτι πλέον, ἡ καινούργια μορφή τοῦ κόσμου, πού ὀφείλεται σ᾿ αὐτήν τὴν τεχνολογική πρόοδο, ἐξαίρει ἀναμφίβολα καί τό κοινωνικό στοιχεῖο στόν ἀνθρώπινο βίο.
Τά καταπληκτικά μέσα τῆς ἐπικοινωνίας μεταξύ τῶν ἀνθρώπων καὶ μιά ἴσως διάχυτη κοσμοπολίτικη νοοτροπία, ὁ πληθωρικός τουρισμός καί γενικά οἱ χειραφετήσεις καί ἀποδεσμεύσεις ἀπό παραδοσιακούς κανόνες συμπεριφορῶν καί ἐπικοινωνίας, ἐμφανίζουν τόν σύγχρονο ἄνθρωπο πιό κοινωνικό ἀπό κάθε ἄλλη φορά. Οἱ κοινωνικές σχέσεις εἶναι καθιερωμένη πλέον ὑποχρέωση, καὶ σ’ αὐτό τό κράτος τῆς ψυχαναγκαστικῆς ἐξωστρέφειας κανείς δέ θά τολμοῦσε νά ἔχει ἀντίθετη γνώμη. Ἡ προσωπική καί ἡ οἰκογενειακή ζωή εἶναι πλέον γιά πολλούς μιά νοσταλγία. Ἤ ἔστω μιά βιωματική ἐμπειρία τοῦ παρελθόντος πού ἀργοπεθαίνει.
Ὅπως, ὅμως, κι ἄν ἔχῃ τό πρᾶγμα, εἶναι γεγονός -πού δέν μπορεῖ εὔκολα νά ἀμφισβητήσῃ κανείς- ὅτι ἡ σύγχρονη ζωή μειώνει σιγά-σιγά κάθε ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον πού μπορεῖ νά ἔχῃ ἡ θαλπωρή τῆς προσωπικῆς, τῆς οἰκογενειακῆς καί ἰδιαίτερα τῆς πνευματικῆς ζωῆς καί προσανατολίζει μονομερῶς τόν ἄνθρωπο στά βιώματα τῆς ἐξωστρεφικῆς συνολικότητος, πού τήν λέμε “κοινωνικότητα”.
«Τά γάρ ἔργα καί οἱ κόποι (τοῦ ἀνθρώπου) τότε παρέχουσιν εἰρήνη .... καί δωροῦνται ἀνάπαυσιν τῶν λογισμῶν, ὅταν κοινωνήσωμεν τῇ ἡσυχίᾳ...».
«Πολυμέριμνος ἄνθρωπος, πρᾶος καί ἡσύχιος γενέσθαι οὐ δύναται...».
Ὁ σύγχρονος τεχνολογικός ἄνθρωπος, ἐπειδή ἀδυνατεῖ νά ἐπικαλεσθεῖ τήν ἠθική “ὑπαρξιακή” αὐτομαρτυρία του, ἐπικαλεῖται καί ἐξαρτᾶ τὴν αὐτοπεποίθησή του, τήν αἴσθηση περί τῆς ἀγαθῆς συνειδήσεώς του, ἀπό τήν μαρτυρίαν τῶν ἄλλων, ἀποκτῶντας ἔτσι ἐπισφαλῆ δικαίωση μέσα ἀπό ἕνα ἀγχώδες δίκτυο “εὐγενικῶν” διαπροσωπικῶν “σχέσεων” - συναλλαγῶν.
Ὁ αὐθεντικός ὅμως καί σώφρων ἄνθρωπος καλεῖται νά εἶναι τίμιος ἀγωνιστής συμμορφούμενος στίς ἀπαιτήσεις τῆς συνειδήσεώς του, διότι οἱ τίμιοι ἀγῶνες πού γίνονται μέ τήν ἐπιδοκιμασία τῆς συνειδήσεως, ἀποτελοῦν ἀπόλυτη δικαίωση τῆς ὁλοκληρωμένης προσωπικότητος, καὶ χαρίζουν ἀληθινὴ χαρὰ καὶ πραγματικὴ ἀνάπαυση.
Γιά ἕναν τέτοιο τίμιο ἀγῶνα ἰσχύει ἡ ἀσκητική παρατήρηση· «καί ὀσμή ἱδρῶτος αὐτῶν ὑπέρ πάντα ἀρώματα».

Μέ τή φιλότιμη προσπάθεια καί ἀγάπη
α) στόν κόπο καί τό μόχθο (προσερχόμενοι ἀγόγγυστα στό καθημερινό μας καθῆκον -διακόνημα- καί κατὰ δύναμιν παρακολουθοῦντες μέ χαρά τίς ἱερές ἀκολουθίες),
β) μειώνοντας τόν καθημερινό φλύαρο θόρυβο πού μᾶς κατακλύζει, ἐν ἠρεμίᾳ στοχαζόμενοι καὶ ἐν ἡσυχίᾳ προσευχόμενοι, κάποιες στιγμὲς τουλάχιστον και
γ) προσφέροντας στόν ἑαυτό μας καί στούς γύρω μας περισσότερες εὐκαιρίες αὐτοσυγκέντρωσης καί αὐτοκριτικῆς, ἀκυρώνοντας μερικά ραντεβοῦ μέ τούς ἄλλους καί κλείνοντάς τα μέ τόν ἑαυτό μας,
ΜΟΝΟ μέ αὐτόν τόν τρόπο θὰ ἤμεθα βέβαιοι ὅτι ἡ καινούργια χρονιὰ θὰ εἶναι ὄντως καλύτερη καὶ εὐλογημένη.

Καλὴ Χρονιὰ καὶ Εὐλογημένη


Διασκευή ἀπό τό βιβλίο «Ἀνταύγειες τῆς Πατερικῆς ἐρήμου στό σύγχρονο κόσμο», Ἰ. Κορναράκη