Πνευματικά Κείμενα

Στὴν πολυτάραχη ἐποχή μας εἶναι ἐπίκαιρο καὶ ἐπαναστατικό τὸ μήνυμα τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, ποὺ ὑπῆρξαν φωτεινὰ παραδείγματα σὲ ὅλα τὰ στάδια τῆς ζωῆς των -σπουδαστές, ἐπιστήμονες, κοινωνικοὶ ἐργάτες, κληρικοὶ- μὲ τὸ νὰ ἔχουν συνειδητοποιήσει καὶ διακηρύξει τὴν ἀνάγκη τῆς παράλληλης διανοητικῆς μόρφωσης καὶ τῆς ἠθικῆς καλλιέργειας.
Οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες δὲν εἶναι μόνο οἱ μελίρρυτοι ποταμοὶ τῆς σοφίας καὶ ἄξιοι θεράποντες τῆς ἐπιστήμης, ἀλλὰ καὶ ἀκούραστοι ἐργάτες τῆς ἀγάπης. Ὁ καθένας ἔχει στὸ ἐνεργητικό του καὶ ἕνα τεράστιο κοινωνικὸ ἔργο, ποὺ ἀποτελεῖται ἀπὸ συστάδα εὐαγῶν ἱδρυμάτων, ὡς τὴ γνωστὴ Βασιλειάδα.

Ἀνάμεσα στὴ δίνη τῶν κοσμοϊστορικῶν καταστροφικῶν ἐναλλαγῶν, ἀνάμεσα σε κοινωνικές, πολιτικές, οἰκονομικὲς καὶ ἰδεολογικὲς ἀνακατατάξεις, ἀνάμεσα στὴ φθορὰ τῶν πάντων, σ' ἕνα κόσμο ποὺ εἶναι περισσότερο ἀπὸ προφανὲς ὅτι παραπαίει καὶ ἀπαρνιέται τὶς ἀξίες, ζωηρὴ καὶ παρήγορη ἐξακολουθεῖ νὰ ἀκούγεται σ' ὅλο τὸν κόσμο ἡ φωνὴ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, μὲ διαχρονικὴ ἀξία, σὲ κάθε ἐποχὴ καὶ ἰδιαίτερα στὸ σύγχρονο κόσμο.

Οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες προβάλλοντας τὶς ἀναλοίωτες ἀξίες, τῆς ἀγάπης, τῆς εἰλικρίνειας, τῆς συναλληλίας καὶ τῆς ἀνδρείας, ἀλλὰ καὶ μὲ βίο ποὺ συμπορευόταν μὲ τὴ διδασκαλία τους, ἀποτελοῦν πρότυπα αἰώνια καὶ παραδείγματα ἀξεπέραστα, ἰδιαίτερα γιὰ τοὺς σημερινοὺς δασκάλους, γονεῖς καὶ σπουδαστές, ὄχι ὡς ἐπιτιμητές, ἀλλὰ ὡς συνοδοιπόροι καὶ συμβοηθοί.
Οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες ἀναδείχθησαν ἀσφαλεῖς ὁδηγοὶ γιὰ κάθε ἀνήσυχο πνεῦμα, μὲ τὴν εὐρύτερη ἐπιστημονική των συγκρότηση, τὴ ριζοσπαστικὴ κοινωνική των παρουσία, τὴν ἀνοικτότητα τοῦ πνεύματος καὶ τὴν κριτικὴ στάση τους ἀπέναντι σὲ κάθε μορφὴ ἐξουσίας.
Ἰδιαίτερα σημαντικὴ εἶναι ἡ ἐπίδραση τοῦ ἔργου των στοὺς Εὐρωπαίους ἐπιστήμονες, καὶ δὲν εἶναι λίγοι οἱ ἐρευνητὲς ἀπὸ κάθε χῶρο (τῆς Ἰατρικῆς, τῆς Κοινωνιολογίας, τῶν Πολιτικῶν Ἐπιστημῶν, τῆς Παιδαγωγικῆς, τῆς Φιλοσοφίας, τῆς Θεολογίας καὶ τῆς Ψυχολογίας) ποὺ μελέτησαν τὸ ἔργο τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν τονίζοντας τὴν ἀξία του.

Ἐνδεικτικά, ἂς ἀναφερθεῖ ὅτι τὰ ἔργα τοῦ Μεγάλου Βασιλείου ἄρχισαν νὰ διδάσκονται στὸ Πανεπιστήμιο τῶν Παρισίων ἀπὸ τὸν 16ο αἰῶνα. Τὰ Ἅπαντά του ἔχουν ἐκδοθεῖ στὰ Γερμανικὰ ἀπὸ τὸ 1776. Τὸ δὲ πόνημά του «Πρὸς τοὺς νέους - ἐξ ἑλληνικῶν ὀφελοῖντο λόγων» ἀπέκτησε τόσους θαυμαστὲς στὴ Δύση, ποὺ ἐντὸς 50 ἐτῶν (1449 – 1500) γνώρισε 20 ἐκδόσεις.
Θλίβεται, ὅμως, κανεὶς ὅταν βλέπει ἀπὸ τὴ μιὰ μεριὰ τὴν ἀναγνώριση τοῦ ἐπιστημονικοῦ των ἔργου σὲ παγκόσμια κλίμακα καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη τὴν ἄγνοια ἢ ἀκόμα καὶ τὴν ἀπαξίωση ποὺ ὑπάρχει γι’ αὐτοὺς στὴν πατρίδα μας, σήμερα.

Σκοπὸς τῆς παιδείας κατὰ τοὺς Τρεῖς Ἱεράρχες εἶναι νὰ πλάσουμε δυνατοὺς καὶ αἰσιόδοξους χαρακτῆρες, μὲ γενναία φρόνηση καὶ ἀνδρεία μπροστὰ στοὺς κινδύνους καὶ τὶς θλίψεις τῆς ζωῆς, σταθερὴ καὶ διαρκῆ ἀγωνιστικότητα, καὶ ὄχι ἡ πολυμάθεια καὶ ἡ μετάδοση ξηρῶν γνώσεων, ὅπως κάνουμε ἐμεῖς σήμερα, ἀλλὰ ἡ ἔμπνευση, ἡ εὐλάβεια, ἡ φιλοτιμία καὶ ὁ θεῖος ἔρωτας.
Συνιστοῦν, μὲ τὸ λόγο καὶ μὲ τὸ παράδειγμά τους, οἱ νέοι νὰ ἀσκοῦνται στὴν ἀρετὴ καὶ νὰ ἀποφεύγουν τὶς ἀκρότητες καὶ τὶς ὑπερβολὲς στὴ ζωή τους.

Σὲ μιὰ κοινωνία πνιγμένη στὸν ἀτομικισμό, στὶς ἀξίες τοῦ εὔκολου κέρδους, σὲ μιὰ κοινωνία ποὺ προοδεύει ὅποιος διακρίνεται ὄχι γιὰ τὴν ἀξία του ἀλλὰ γιὰ τὶς γνωριμίες του, τὰ «κονέ» του, ποὺ λένε οἱ νέοι, σὲ μιὰ κοινωνία στὴν ὁποία οἱ ἀξίες ποὺ προτείνονται στὴ νέα γενιὰ εἶναι ὁ καριερισμός, ἡ βαθμοθηρία καὶ ἀργότερα τὸ μικροαστικὸ βόλεμα, μὲ βεβαιότητα διαμορφώνονται γενιὲς βολικῶν καὶ βολεμένων, ἀνθρώπων ποὺ δὲν εἶναι ἱκανοὶ νὰ ρισκάρουν γιὰ τίποτα, οὔτε νὰ θυσιάσουν τὸ παραμικρό, καὶ ἔτσι νὰ μὴν ὑπάρχει περίπτωση νὰ ἀντιδράσουν, πρῶτα ἐνάντια στὸν βολεμένο ἑαυτό τους καὶ γενικώτερα στὸ σαπισμένο βόλεμα μιᾶς ἀπρόσωπης κοινωνίας.
Σήμερα ὅλοι μας, περισσότερο ἴσως ἀπὸ κάθε ἄλλη φορά, χρειαζόμαστε τὸ ἐπαναστατικὸ μήνυμα τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν ὡς πυξίδα ποὺ θὰ μᾶς προσανατολίζει σωστὰ στὶς ἐπιλογές μας καὶ στὴν πορεία τῆς ζωῆς μας.
Εἶναι ἀνάγκη γιὰ ἕνα μήνυμα ἐλπίδας, ποὺ θὰ μεταμορφώνει τὴ ζωή μας καὶ θὰ μᾶς ὁδηγεῖ στὴν ὑπαρξιακή μας πληρότητα, σ’ αὐτὸ γιά τὸ ὁποῖο εἴμεθα πλασμένοι, «κατ’ εἰκόνα Θεοῦ, Θεοὶ κατὰ Χάριν», ἄρχοντες τῆς ὅλης δημιουργίας καὶ ὄχι καταχραστές της, δυνάστες καὶ καταστροφεῖς της.

Ἐπιμέλεια κειμένων: Πρωτοπρ. Γεώργιος Καλαντζῆς
Ἰανουάριος 2018