Πνευματικά Κείμενα

Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής, ἐπικαλούμενος καὶ Πρόδρομος, εἶναι υἱὸς τοῦ ἱερέα Ζαχαρία καὶ τῆς Ἐλισάβετ. Εἶναι βιβλικὸ πρόσωπο καὶ βρίσκεται στὸ μεταίχμιο μεταξὺ τῆς Παλαιᾶς καὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης. Στὴν Παλαιὰ θεωρεῖται ὡς "Προφήτης" ἐνῶ στὴν Καινὴ ὡς "Πρόδρομος".
Ἂν καὶ ἡ Ἐλισάβετ φερόταν στεῖρα, ὁ ἀρχάγγελος Γαβριήλ διαμήνυσε στὸν Ζαχαρία ὅτι τελικὰ ἡ γυναίκα του θὰ γεννήσει ἀγόρι καὶ νὰ τοῦ δώσει τὸ ὄνομα Ἰωάννης.

Στὴ σφαγὴ τῶν νηπίων διασώθηκε ὅταν ἡ μητέρα του Ἐλισάβετ τὸν πῆρε στὴν ἀγκαλιά της, ἀνέβηκε στὸ βουνὸ καὶ ἔβγαλε κραυγὴ καὶ εἶπε: «Ὄρος Θεοῦ! Δέξου τὴ μάνα καὶ τὸ παιδί». Εὐθὺς τὸ βουνὸ κόπηκε στὴ μέση. Μάνα καὶ παιδὶ πέρασαν ἀπέναντι! «Λίθος μητέραν σὺν τέκνον δέχεται» (Ὄρθρος ΚΘ΄ Δεκεμβρίου).
Οἱ στρατιῶτες μετέφεραν τὰ νέα στὸν Ἡρώδη. Ὁ Ἡρώδης θύμωσε. Ἔδωσε ἐντολὴ νὰ σφάξουν τὸν πατέρα τοῦ Προδρόμου. Καὶ τὸν ἔσφαξαν μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ θυσιαστηρίου (Μτ.23:35).

Μέχρι τὰ 30 του χρόνια ἔζησε ζωὴ ἀσκητικὴ στὴν ἔρημο, ἀφιερωμένη στὴν προσευχὴ καὶ τὴν πνευματικὴ ὁλοκλήρωση: "τὸ παιδίον ηὔξανε καὶ ἐκραταιοῦτο πνεύματι καὶ ἦν ἐν ταῖς ἐρήμοις ὡς ἡμέρας ἀναδείξεως αὐτοῦ πρὸς τὸν Ἰσραήλ" (Λουκ. 1,80).
Σύμφωνα μὲ ἀναφορὲς τῶν ἱερῶν Εὐαγγελιστῶν, ...

ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ἐμφανίζεται στὴν ἔρημο τῆς Ἰουδαίας, στὸν Ἰορδάνη ποταμό, κηρύσσει στὰ πλήθη καὶ βαπτίζει ὅσους προσέρχονται πρὸς αὐτὸν μὲ τὴ γνωστὴ φράση "Μετανοεῖτε, ἤγγικεν γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν".
Ὅπως λέει καὶ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς: «ἔπρεπε νὰ εἶναι τόσο μεγάλη ἡ ἀρετὴ τοῦ ἀνθρώπου ποὺ θὰ ὑπηρετοῦσε τὸ σχέδιο τοῦ Θεοῦ, ὅσο μεγάλη ἦταν ἡ κακία τῶν ἀνθρώπων καὶ ὅσο ἀσύλληπτη ἡ συγκατάβαση καὶ ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Μ᾿ αὐτὸν τὸν τρόπο θὰ προσέλκυε ὅσους θὰ τὸν ἔβλεπαν, ὅπως καὶ ἔγινε».

Ὁ Πρόδρομος δὲν ἔκανε θαύματα, δὲν ἀνάσταινε νεκρούς, δὲν θεράπευε παραλύτους! Ὅμως οἱ ἄνθρωποι ἔτρεχαν διαρκῶς κοντά του. Ἤθελαν νὰ δοῦν ἕνα πρόσωπο ποὺ ἀκτινοβολοῦσε τὸ φῶς τοῦ Θεοῦ, νὰ ἀκούσουν τὴ βροντερὴ προφητική του φωνή. 450 χρόνια εἶχαν νὰ δοῦν προφήτη στὸν Ἰσραήλ. Κι ὁ Ἰωάννης ἄνοιγε δρόμο στὶς ψυχές τους, ὄχι μόνο μὲ τὴν ἁγία ζωή του ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ κήρυγμα τῆς μετανοίας ποὺ ἔκανε. Μετανοεῖτε, κραύγαζε, ἀλλάξτε σκέψη καὶ ζωή. Ἀνοῖξτε δρόμο στὶς καρδιές σας γιὰ νὰ περάσει ὁ Κύριος. Ἔρχεται Ἐκεῖνος ποὺ θὰ σώσει τὸν κόσμο ἀπὸ τὴν ἁμαρτία. Ἀφῆστε τὶς ἀδικίες καὶ πλεονεξίες. Καθαρίστε τὶς ψυχές σας ἀπὸ κάθε κακία. Ἐξομολογηθεῖτε τὶς ἁμαρτίες σας καὶ βαπτισθεῖτε.

Στὰ παλαιότερα χρόνια, ὅταν οἱ ἄνθρωποι ἤθελαν νὰ ὑποδεχθοῦν κάποιον ἀνώτατο ἄρχοντα, καθάριζαν καὶ στόλιζαν τὸ δρόμο ἀπὸ τὸν ὁποῖο θὰ περνοῦσε. Αὐτὸ νὰ κάνουμε κι ἐμεῖς, νὰ ὑποδεχθοῦμε τὸν βασιλέα ὅλης τῆς κτίσεως ἀπὸ μία μυστικὴ ὁδὸ ποὺ βρίσκεται μέσα στὶς ψυχές μας. Θέλει νὰ πορευθεῖ στοὺς δρόμους τῆς ζωῆς μας, ἀλλὰ ὁ δρόμος τῆς ψυχῆς μας εἶναι δύσβατος, γεμᾶτος χαράδρες καὶ γκρεμοὺς καὶ ἐμπόδια. «Πᾶσα φάραγξ πληρωθήσεται καὶ πᾶν ὄρος καὶ βουνὸς ταπεινωθήσεται» (Λουκ. 3:5). Ποιές εἶναι οἱ χαράδρες καὶ τὰ βουνὰ τῆς ψυχῆς μας; Εἶναι τὰ πνευματικὰ χάσματα ποὺ ἔχουμε μέσα μας, οἱ ἐλλείψεις τῶν ἀρετῶν, εἶναι οἱ ὄγκοι τῶν παθῶν μας.

Μὲ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ νὰ στολίσουμε τὸ δρόμο τῆς ψυχῆς μας μὲ τὶς ἀρετές, νὰ προσφέρουμε μόνο τὴ διάθεσή μας καὶ τὸν ἀγῶνα μας καὶ «Αὐτὸς ἐστὶ ὁ ἐνεργῶν ἐν ὑμῖν καὶ τὸ θέλειν καὶ τὸ ἐνεργεῖν ὑπὲρ τῆς εὐδοκίας». Αὐτὸς θὰ μᾶς χαρίσει μετάνοια, θὰ μᾶς γκρεμίσει τοὺς ἐγωισμούς μας καὶ θὰ μᾶς γεμίσει μὲ τὴ χάρη Του, θὰ μεταμορφώσει τὴ ζωή μας.
Στὸν Ἰορδάνη ποταμὸ προσῆλθε καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς νὰ βαπτιστεῖ. Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης κατάλαβε ἀμέσως ποιόν ἔχει μπροστά του καὶ ἀνεφώνησε «Ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου» (Ἰωαν. 1,35-41). Κατόπιν βάπτισε τὸν Ἰησοῦ στὸν Ἰορδάνη ποταμό, βλέποντας τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον καταβαῖνον καὶ ἀκούγοντας φωνὴ τοῦ Πατρὸς ἀπὸ τὰ οὐράνια ποὺ ἔλεγε «Οὗτος ἐστίν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα. Αὐτοῦ ἀκούετε» (Ματθαίου ιζ΄ 5).

Ἔτσι ὁ τίμιος Πρόδρομος μὲ τὴ διατροφή του, ποὺ ἦταν ἄγριο μέλι καὶ ἄκρες φυτῶν (Ματθ. 3,1-5), μὲ τὴν ἐμφάνιση καὶ τὸν ἀσκητικὸ βίο του καὶ παράλληλα μὲ τὰ κηρύγματα μετανοίας, προσκάλεσε πλῆθος ἀκροατῶν καὶ θαυμαστῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ στρατιῶτες καὶ Σαδδουκαίους καὶ Φαρισαίους. Κατέστη ὄντως "φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, εὐθύνατε τὴν ὁδὸν Κυρίου" (Ἰωάν. 1,23).
Ἡ διακονία του συνεχίστηκε καὶ μετὰ τὸ Βάπτισμα ἐλέγχοντας καθέναν ποὺ καταπατοῦσε τὸ νόμο τοῦ Θεοῦ.

Τὰ τίμια λόγια τοῦ Προδρόμου ἐνοχλοῦσαν τὶς διεφθαρμένες συνειδήσεις τῶν Φαρισαίων καὶ τὸν τετράρχη τῆς Γαλιλαίας καὶ Περαίας, Ἡρώδη Ἀντύπα, ὅταν τὸν ἔλεγξε γιὰ τὴν παράνομη συμβίωσή του μὲ τὴν σύζυγο τοῦ -ζῶντος ἀδελφοῦ του- Φιλίππου, τὴν Ἡρωδιάδα. Ὁ Ἡρώδης, παρ’ ὅλο ποὺ τὸν ἐκτιμοῦσε καὶ τὸν θεωροῦσε δίκαιο καὶ ἅγιο ἄνθρωπο, ἀναγκάστηκε νὰ τὸν φυλακίσει.
Σὲ κάποια γιορτὴ τῶν γενεθλίων του, ὁ Ἡρώδης ζήτησε ἀπὸ τὴν κόρη τῆς Ἡρωδιάδας, Σαλώμη, νὰ τοῦ χορέψει καὶ τῆς ὑποσχέθηκε μὲ ὅρκο νὰ τῆς δώσει ὅ,τι τοῦ ζητήσει. Ἡ Ἡρωδιάδα προέτρεψε τότε τὴν κόρη της νὰ ζητήσει τὸ κεφάλι τοῦ προφήτου Ἰωάννη μέσα σ’ ἕνα πινάκιο (Ματθ. 14,3-11. Μάρκ. 6,17-29). Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος βρῆκε μαρτυρικὸ θάνατο καὶ παρέδωσε τὴν ψυχή του στὸν Κύριο.

Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος καὶ Βαπτιστὴς τοῦ Κυρίου, μετὰ τὴν Υπεραγία Θεοτόκο, εἶναι ὁ περισσότερο τιμώμενος Ἅγιος στὴν Ὀρθόδοξη Ἱερὰ Παράδοση καὶ θεωρεῖται κραταιὸς προστάτης ὅχι μόνον τοῦ Ὀρθόδοξου μοναχισμοῦ ἀλλὰ καὶ τοῦ σύμπαντος κόσμου. Ἄπειρες μαρτυρίες ὑπάρχουν ὅπου ἡ κραταιὰ παρουσία τῆς Παναγίας μας ἐμφανίζεται ὁμοῦ μὲ τὸν Τίμιο Πρόδρομο καὶ τὸν ἀγαπημένο μαθητή τοῦ Κυρίου μας τὸν Ἅγιο Ἰωάννη τὸν Θεολόγο.

Στὸν Ἅγιο Ἰωάννη τὸν Πρόδρομο εἶναι ἀφιερωμένες ἔξι ἡμέρες τοῦ χρόνου, ἀλλὰ ἡ κυρία μνήμη του τιμᾶται στὶς 7 Ἰανουαρίου (Σύναξις Προφήτου Προδρόμου καὶ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου).
Ἀπολυτίκιον
Μνήμη δικαίου μετ᾽ ἐγκωμίων· σοὶ δὲ ἀρκέσει ἡ μαρτυρία τοῦ Κυρίου Πρόδρομε·
ἀνεδείχθης γὰρ ὄντως καὶ Προφητῶν σεβασμιώτερος, ὅτι καὶ ἐν ῥείθροις βαπτίσαι κατηξιώθης τὸν κηρυττόμενον·
ὅθεν τῆς ἀληθείας ὑπεραθλήσας, χαίρων εὐηγγελίσω καὶ τοῖς ἐν ᾅδῃ, Θεὸν φανερωθέντα ἐν σαρκί,
τὸν αἴροντα τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, καὶ παρέχοντα ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.


Ἐπιμέλεια κειμένων: Πρωτοπρ. Γεώργιος Καλαντζῆς
Αὐγουστος 2018