Πνευματικά Κείμενα

Στὴν Ἁγιογραφία τοῦ Ἁγίου Γερασίμου διαβάζουμε τὴν φράση «Τεκνία εἰρηνεύετε ἐν ἑαυτοῖς καὶ μὴ τὰ ὑψηλὰ φρονεῖτε», μὲ τὴν ὁποία νουθετεῖ πάντοτε ὁ Ἅγιος ὅλους μας καὶ ἡ ὁποία σημαίνει νὰ τὰ ἔχουμε καλὰ μὲ τὸ ἑαυτό μας ἔχοντας συνεχὴ νήψη-ἐγρήγορση καὶ μετάνοια, νὰ μὴν κρίνουμε καὶ νὰ μὴν ζηλεύουμε κανένα καὶ νὰ ζοῦμε μὲ ἀσκητικὸ φρόνημα, ταπείνωση καὶ ἐγκράτεια.

Ἡ ἐνανθρώπιση τοῦ Χριστοῦ ἀπετέλεσε τὴν ἐπίσκεψη τοῦ ἄρχοντα τῆς εἰρήνης στὸν κόσμο. «Ἐγενήθη ἡμῖν θαυμαστὸς σύμβουλος, ἄρχων εἰρήνης» (Ἠσ. θ΄,6). Τὸ «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία» ὁ ὕμνος τῶν Ἀγγέλων, εἶναι τὸ ἄγγελμα ἐπὶ τοῦ κοσμοϊστορικοῦ γεγονότος τῆς Θείας ἐνανθρωπήσεως καὶ φανερώνει, σύμφωνα μὲ τὸν ἅγιο Γρηγόριο Παλαμά, ὅτι ὁ Μεσσίας, «τὴν εἰρήνην κομίζων οὐρανόθεν ἦλθεν ἐφ᾽ ἡμᾶς».
Ὁ Κύριός μας μακάρισε τοὺς ἐργάτες τῆς εἰρήνης. «Μακάριοι οἱ εἰρηνοποιοί, ὅτι αὐτοὶ υἱοὶ Θεοῦ κληθήσονται» (Ματθ. ε΄,9). Ἡ εἰρήνη ἦταν τὸ ἀποχαιρετιστήριο δῶρο Του πρὸς τοὺς μαθητές Του πρὶν τὸ πάθος. «Εἰρήνην ἀφίημι ὑμῖν, εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν» (Ἰωάν. ιδ΄,27). Ἀλλὰ καὶ ὅταν ἀνέστη καὶ ἐμφανίστηκε στοὺς μαθητές Του οἱ πρῶτες Του λέξεις ἦταν «Εἰρήνη ὑμῖν»! (Ἰωάν. κ΄,19).


Ὁ ἅγιος Νικόλαος Καβάσιλας ἀναφέρει ὅτι ἡ εἰρήνη εἶναι τόσο πολύτιμο πρᾶγμα, ὥστε χρειάστηκε νὰ κατεβῇ στὴ γῆ ὁ ἴδιος ὁ Θεός γιὰ νὰ τὴν προσφέρει στοὺς ἀνθρώπους.

Ἡ Θεία Λειτουργία, ποὺ εἶναι ἡ ἀνακεφαλαίωση ὅλου τοῦ μυστηρίου τῆς ἐν Χριστῷ Θείας Οἰκονομίας, παραπέμπει στὴν εἰρήνη σὲ ὅλες της τὶς διαστάσεις. «Ἐν εἰρήνῃ τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν», «Ὑπὲρ τῆς ἄνωθεν εἰρήνης», «Ὑπὲρ τῆς εἰρήνης τοῦ σύμπαντος κόσμου», ὁ ἱερέας εἰς τύπον Χριστοῦ εἰρηνεύει τὸν κόσμον ὅλον, «Εἰρήνη πᾶσι». Ἀλλὰ καὶ στὸ κέλευσμα τοῦ ἱερέα «Πρόσχωμεν τὴν ἁγίαν ἀναφορὰν ἐν εἰρήνῃ προσφέρειν», ὁ λαὸς ἀπαντᾶ «Ἔλεον εἰρήνης, θυσίαν αἰνέσεως».
Ὁ ἀπόστολος Παύλος μᾶς ὁμιλεῖ γιὰ τὴν εἰρήνη ὡς τὸν καρπὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος (Γαλ. ε΄,22-23) καὶ μᾶς προτρέπει: «Νὰ ἐπιδιώκουμε τὴν εἰρήνη μὲ ὅλους» (Ἑβρ. ιβ΄,14), στὶς σχέσεις μας πρὸς τὸν Θεό, πρὸς τοὺς συνανθρώπους μας, πρὸς τὸν κόσμο-τὴν ὅλη δημιουργία ποὺ μᾶς περιβάλλει ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν ἴδιο τὸν ἑαυτό μας.
Ἡ ἐνανθρώπιση τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μᾶς συμφιλιώνει μὲ ὅλους καὶ ἐπαναπροσεγγίζει τοὺς ἀνθρώπους μὲ τὸ Θεό (Ἐφεσ. β΄,1-18). Tὸν νέο ἄνθρωπο ποὺ εἶναι κατηλλαγμένος μὲ τὸ Θεὸ (Ρωμ. ε΄,10) καὶ εἰρηνευμένος μὲ τὸν ὅποιο συνάνθρωπο, ἀκόμη μὲ τοὺς διῶκτες καὶ τοὺς ἐχθρούς (Ματθ. ε΄,44-48. Λουκ. στ΄,27-36) ἀφοῦ οἱ ἐγγὺς καὶ οἱ μακρὰν διὰ τοῦ Χριστοῦ ἔγιναν ἕνα (Ἐφεσ. β΄,17), τὸν ἀνυψώνει εἰς Θεὸν κατὰ χάριν.


Ὁ ἄνθρωπος, ὡς κατ’ εἰκόνα δημιούργημα τοῦ Ἁγίου Θεοῦ τῆς Ζωαρχικῆς Τριάδος καλεῖται νὰ ἀντανακλᾶ τὸν εἰρηνικὸ τρόπο ζωῆς τοῦ πρωτοτύπου.
Βασικοὶ ρυθμιστικοὶ παράγοντες τῆς νέας συμπεριφορᾶς εἶναι ἡ ἀγάπη, ἡ ταπείνωση καὶ ἡ διακονία, ποὺ δὲν εἶναι θεωρητικὲς ἀρχὲς, ἀλλὰ πράξη.
Ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος ζεῖ μὲ τὴν ψευδαίσθηση ὅτι ἡ ἐσωτερικὴ εἰρήνη προέρχεται-ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἐπιτυχία στὴν ἐργασία, τὴν καταξίωση καὶ τὴ συσσώρευση ὑλικῶν ἀγαθῶν καὶ ἡ ἐξωτερικὴ εἰρήνη ἀπὸ τὴν ἐπιβολὴ τοῦ δικαίου.
Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ἐπιμένουν ὅτι ἡ ἐπικράτηση τῆς ἐξωτερικῆς εἰρήνης εἶναι ἀπόρροια τῆς ἐσωτερικῆς εἰρήνης. Ἀναφέρει ὁ ἅγιος Σωφρόνιος: «Χωρὶς τὴν ὁλοκληρωτικὴ μεταμόρφωσή μας μέσω τῆς μετάνοιας, δὲν θὰ ἔλθει ἡ λύτρωση τοῦ κόσμου». Σύμφωνα μὲ τὸν ἅγιο Νικόλαο Καβάσιλα οἱ ἐργάτες τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ ἀποκτοῦν τὴν εἰρήνη καὶ γίνονται πρωτοπόροι εἰρήνης καὶ κάτοχοι «ἁπασῶν τῶν ἀρετῶν ὁμοῦ καὶ ἁπάσης τῆς φιλοσοφίας».

Ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης ἀναφέρει ὅτι «ἐν ὅσῳ δὲν ἔχωμεν ἔσω εἰς τὴν καρδίαν μας εἰρήνην καὶ φιλίαν μὲ τὸν Θεόν, ὅλες οἱ εἰρῆνες τοῦ κόσμου εἶναι μάχες καὶ πόλεμοι».
Ὁ ὅσιος Παΐσιος ὁ ἁγιορείτης μᾶς διδάσκει ὅτι: «Ἀσφαλῶς καὶ τὰ ὑλικὰ ἀγαθὰ χρειάζονται, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ θεωροῦνται αὐτοσκοπός, ἀλλὰ μέσο ἱκανοποίησης βασικῶν βιοτικῶν ἀναγκῶν. Στὴν κορυφὴ τῶν ἀξιῶν μας πρέπει νὰ βρίσκεται ἡ ἀνιδιοτελὴς ἀγάπη καὶ ἡ προσφορά. Καμιὰ οἰκονομικὴ κρίση δὲν μπορεῖ νὰ ταράξει τὴν ψυχικὴ εἰρήνη τοῦ ἀνθρώπου ποὺ ἔχει ἀναθέσει τὴ φροντίδα του στὸ Θεό. Ὅμως ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος ποὺ παραδίνεται στὴ δίνη τοῦ καταναλωτισμοῦ χάνει πραγματικὰ τὴν εἰρήνη τῆς ψυχῆς του.

«Τεκνία εἰρηνεύετε ἐν ἑαυτοῖς καὶ μὴ τὰ ὑψηλὰ φρονεῖτε», ἦταν ὁ σοφὸς λόγος ποὺ μᾶς παραδόθηκε ἀπὸ τὸν ἅγιο Γεράσιμο καὶ μὲ τὸν ὁποῖο νουθετοῦσε τὰ πνευματικά του παιδιά.
Πράγματι, ὁ ἄνθρωπος ποὺ ἀναζητεῖ, ἐπιδιώκει τὰ «ὑψηλά», δηλαδὴ τὴ δόξα, τὰ ποικίλα πλούτη καὶ ἔχει βουλιμία γιὰ διάκριση, δύναμη καὶ ὑλικὴ εὐημερία, θηρεύει τὴν ἐσωτερικὴ ταραχή, καθὼς τὸ κυνήγι γιὰ τὴν ἀπόκτησή των ὁδηγεῖ σὲ ἐσωτερικὴ ἀναστάτωση, ψυχολογικὰ προβλήματα καὶ ὄχι μόνον. Ἀντίθετα, ἡ ταπείνωση ἡ ὁποία εἶναι δῶρο τοῦ Θεοῦ, ὅπως χαριτωμένα μᾶς διδάσκει ὁ ἅγιος Πορφύριος ὁ Καυσοκαλυβίτης, ὁδηγεῖ τὸν ἄνθρωπο σὲ ἡρεμία λογισμῶν, ἐσωτερικὴ ἀνάπαυση καὶ εἰρήνη, τὴν ὁποία, εἴθε ὅλοι μας νὰ ἐπιθυμοῦμε καὶ νὰ ἀγωνιζώμεθα γι’ αὐτήν.

Ἐπιμέλεια κειμένου: Πρωτοπρ. Γεώργιος Καλαντζῆς.
Ὀκτώβριος 2021